Polacy widzą okazje biznesowe, ale boją się zakładać firmy. Co pokazuje raport GEM 2025/2026?
Najnowszy raport Global Entrepreneurship Monitor 2025/2026 pokazuje, że Polska ma duży potencjał przedsiębiorczy, ale nie wykorzystuje go w pełni. Polacy dostrzegają okazje biznesowe, jednak stosunkowo rzadko decydują się na rozpoczęcie działalności gospodarczej.
To bardzo ważny sygnał nie tylko dla państwa, ale również dla doradców, księgowych i biur rachunkowych. W praktyce często widzimy, że wiele osób nie rezygnuje z biznesu dlatego, że nie ma pomysłu. Rezygnuje, bo boi się formalności, kosztów i konsekwencji podatkowych.
Dobry pomysł to za mało. Przedsiębiorca potrzebuje bezpieczeństwa
Raport GEM wskazuje, że w Polsce wiele osób widzi dobre okazje do rozpoczęcia biznesu. Problem pojawia się jednak na etapie decyzji: „czy naprawdę warto zacząć?”.
Dla przyszłego przedsiębiorcy największą barierą często nie jest sama sprzedaż produktu lub usługi, ale niepewność związana z prowadzeniem firmy. Początkujący przedsiębiorca musi zmierzyć się z wieloma pytaniami:
- jaką formę działalności wybrać,
- czy lepsza będzie jednoosobowa działalność gospodarcza, spółka cywilna, spółka z o.o. czy inna forma,
- jaka forma opodatkowania będzie najkorzystniejsza,
- czy wybrać skalę podatkową, podatek liniowy czy ryczałt,
- kiedy opłaca się rejestracja do VAT,
- jakie składki ZUS trzeba płacić,
- jak rozliczać koszty,
- jak poprawnie wystawiać faktury,
- jakie obowiązki trzeba spełnić wobec urzędu skarbowego i ZUS.
Bez odpowiedzi na te pytania nawet dobry pomysł może zostać odłożony „na później”.
Strach przed porażką często wynika ze strachu przed kosztami
Jednym z ważnych wniosków z raportu jest to, że wielu Polaków widzi szanse biznesowe, ale obawia się porażki. Z perspektywy biura rachunkowego ten strach jest bardzo zrozumiały.
Osoba, która zakłada firmę, często nie boi się samej pracy. Boi się raczej tego, że:
- źle wybierze formę opodatkowania,
- zapłaci zbyt wysokie składki i podatki,
- popełni błąd w rozliczeniach,
- nie dopilnuje terminu,
- otrzyma karę lub odsetki,
- nie będzie wiedziała, czy biznes faktycznie się opłaca.
Dlatego na starcie działalności tak ważne jest nie tylko prowadzenie księgowości, ale także wcześniejsze zaplanowanie całego modelu finansowego. Przedsiębiorca powinien wiedzieć, ile realnie zostanie mu „na rękę” po odliczeniu podatków, składek, kosztów stałych i kosztów zmiennych.
Księgowość powinna wspierać decyzje, a nie tylko księgować dokumenty
Nowoczesne biuro rachunkowe nie powinno być wyłącznie miejscem, do którego przedsiębiorca raz w miesiącu przesyła faktury. Księgowość powinna pomagać przedsiębiorcy podejmować lepsze decyzje.
Już na początku działalności warto przeanalizować:
- przewidywane przychody,
- planowane koszty,
- marżę,
- próg rentowności,
- formę opodatkowania,
- wpływ składki zdrowotnej,
- obowiązki VAT,
- możliwość korzystania z ulg,
- ryzyko utraty płynności finansowej.
Dzięki temu przedsiębiorca nie działa „na ślepo”. Wie, czy jego ceny są dobrze skalkulowane, czy firma ma szansę zarabiać oraz jakie obciążenia podatkowe będzie musiał ponosić.
Edukacja przedsiębiorcza w Polsce jest nadal zbyt teoretyczna
Raport GEM zwraca uwagę na słabą edukację przedsiębiorczą w Polsce. To problem, który bardzo często widać w praktyce. Wiele osób kończy szkołę lub studia bez podstawowej wiedzy o tym, jak prowadzi się firmę.
Przyszli przedsiębiorcy często nie wiedzą:
- czym różni się przychód od dochodu,
- co oznacza koszt podatkowy,
- kiedy można odliczyć VAT,
- czym różni się faktura od rachunku,
- jak działa składka zdrowotna,
- dlaczego zysk na papierze nie zawsze oznacza pieniądze na koncie,
- jak planować podatki i płynność finansową.
Dlatego rola biura rachunkowego zaczyna się często dużo wcześniej niż przy pierwszej deklaracji podatkowej. Dobre doradztwo na starcie może uchronić przedsiębiorcę przed kosztownymi błędami.
Pierwsze miesiące działalności są kluczowe
Początek prowadzenia firmy to moment, w którym najłatwiej popełnić błędy. Przedsiębiorca skupia się na pozyskaniu klientów, sprzedaży i organizacji pracy, a jednocześnie musi pamiętać o obowiązkach formalnych.
Już na starcie warto zadbać o:
- prawidłową rejestrację działalności,
- wybór właściwego kodu PKD,
- dobranie formy opodatkowania,
- sprawdzenie obowiązku VAT,
- zgłoszenia do ZUS,
- przygotowanie zasad wystawiania faktur,
- ustalenie obiegu dokumentów,
- kontrolę kosztów,
- planowanie podatków,
- regularną analizę wyniku finansowego.
Dobrze poukładana księgowość od pierwszego miesiąca daje przedsiębiorcy spokój i większą kontrolę nad firmą.
AI i cyfryzacja zmieniają również księgowość
Raport GEM wskazuje także na znaczenie cyfryzacji i sztucznej inteligencji w biznesie. Dla polskich firm to ogromne wyzwanie, ale również szansa.
Cyfrowe narzędzia mogą pomagać przedsiębiorcom w:
- szybszym obiegu dokumentów,
- automatycznym odczytywaniu faktur,
- analizie kosztów,
- planowaniu płatności,
- kontroli należności,
- przygotowywaniu zestawień,
- lepszym zarządzaniu finansami firmy.
Dzięki temu księgowość może być bardziej przejrzysta, a przedsiębiorca może szybciej reagować na problemy. Nowoczesne biuro rachunkowe powinno nie tylko rozliczać dokumenty, ale także wspierać klienta w korzystaniu z narzędzi, które oszczędzają czas i zmniejszają ryzyko błędów.
Przedsiębiorczość kobiet — duży potencjał dla rynku
Pozytywnym sygnałem z raportu jest niewielka różnica między kobietami i mężczyznami w zakresie zakładania firm w Polsce. To pokazuje, że kobiety mają coraz większy udział w przedsiębiorczości.
W praktyce wiele kobiet rozwija działalność w usługach, edukacji, branży beauty, doradztwie, e-commerce, marketingu, nieruchomościach czy nowych technologiach. Często zaczynają od małych działalności, które z czasem mogą stać się stabilnymi firmami.
Dla takich przedsiębiorczyń bardzo ważne jest wsparcie na starcie: dobór formy opodatkowania, uporządkowanie dokumentów, analiza kosztów i pomoc w ocenie, czy biznes jest rentowny.
Co powinien zrobić przyszły przedsiębiorca przed założeniem firmy?
Zanim ktoś założy działalność gospodarczą, powinien przygotować nie tylko pomysł, ale również prosty plan finansowo-podatkowy.
Warto odpowiedzieć sobie na kilka pytań:
- Ile realnie chcę zarabiać miesięcznie?
- Jakie będę mieć stałe koszty?
- Jakie będą koszty zmienne?
- Ile muszę sprzedać, żeby firma się opłacała?
- Jaka forma opodatkowania będzie dla mnie najlepsza?
- Czy muszę być VAT-owcem?
- Czy mogę skorzystać z ulg w ZUS?
- Jak będę dokumentować sprzedaż i koszty?
- Czy moja cena uwzględnia podatki, składki i wszystkie koszty?
- Kiedy warto skonsultować się z księgową lub doradcą?
Takie przygotowanie znacząco zmniejsza stres i ryzyko. Firma założona po analizie ma dużo większą szansę przetrwać niż firma założona wyłącznie „na wyczucie”.
Podsumowanie
Raport GEM 2025/2026 pokazuje, że Polska ma duży potencjał przedsiębiorczy, ale wielu Polaków nadal obawia się rozpoczęcia działalności. Jedną z głównych barier jest niepewność: podatkowa, kosztowa, formalna i organizacyjna.
Dlatego rola biura rachunkowego jest dziś większa niż samo prowadzenie ksiąg. Dobre biuro rachunkowe pomaga przedsiębiorcy zrozumieć liczby, wybrać korzystne rozwiązania, uniknąć błędów i podejmować spokojniejsze decyzje.
Przedsiębiorczość nie zaczyna się od wpisu do CEIDG. Zaczyna się od dobrego przygotowania.
Jeżeli planujesz założenie firmy lub chcesz sprawdzić, czy obecna forma rozliczeń jest dla Ciebie korzystna, warto skonsultować się ze specjalistą. Dobrze dobrana księgowość może być jednym z najważniejszych elementów bezpiecznego startu i rozwoju biznesu.
